Eten & Drinken

Eierbal (aaierbaal)

Een ei kun je koken of bakken. Voor culinaire avonturiers die een stapje verder willen gaan: je kunt het ook vullen, of juist voorzien van een smakelijk omhulsel. Daarvoor hoef je geen Einstein of Columbus te zijn. Veel recepten voor eieren tonen ook een zekere verwantschap.

Eierbal (aaierbaal)

De 'aaierbaal' gemaakt door Angela Prins van kinderkeukenstampotjanssen.nl, foto: Karel Zwaneveld

<p>Aaierbaal advertentie van automatiek Sloots. Nieuwsblad van het Noorden, 23 januari&nbsp;1951.</p>

Aaierbaal advertentie van automatiek Sloots. Nieuwsblad van het Noorden, 23 januari 1951.

Aaierbaal

Groningens bijdrage aan de wereldkeuken is een ei in ragout of gehakt, gehuld in een korstje van paneermeel. Kortom, de eierbal. Ja, de receptuur lijkt wel wat op die van de Scotch egg, maar die is gehuld in een worstenvulling en wordt traditioneel koud gegeten. Feit is dat de eierbal buiten Noord-Nederland moeilijk, zo niet onmogelijk te verkrijgen is. Met uitzondering van Limburg dan: in Venlo brengt Automatiek Piccadilly van de familie Schreurs sinds 1959 het ‘frietei’ aan de man.

Over de oorsprong van de eierbal heeft menigeen, ook uit de competitieoverweging met Limburg, zijn hoofd gebroken. De beste kaarten lijkt Sloots Cafetaria – eerst gevestigd aan de Nieuwe Ebbinge-, later aan de Oude Kijk in 't Jatstraat in de stad Groningen – te hebben. Dit etablissement adverteerde in 1951 als eerste met de snack.

De regionaal beperkte bekendheid komt onder andere tot uitdrukking in het feit dat een lemma ‘eierbal’ ontbreekt in de Dikke Van Dale… Het grote Woordenboek der Nederlandsche Taal kent het woord alleen in de betekenis van een afwijking in de eierstokken van koeien; daarvoor voert het een negentiende-eeuwse vermelding op.

Erfgoed

De eierbal mag zich de laatste jaren op de nodige belangstelling verheugen. Een reeks hoogtepunten deed zich voor in 2015. Het jaar begon met de release van ‘Aaierbaal’ van rapper Olaf Vos. Hij putte daarvoor inspiratie uit de hit ‘Fireball’ van Pitbull.

Premier Mark Rutte at in mei van dat jaar een eierbal bij cafetaria Friet van Piet aan de Meeuwerderweg in Stad. Kennelijk was dat een nieuwswaardig moment, want de gebeurtenis werd uitgemeten in de media. Hetzelfde etablissement presenteerde een maand later de grootste eierbal ter wereld. Het basis-ingrediënt daarvoor was een struisvogelei. Camping de Wedderbergen organiseerde ten slotte op 29 juli de 'Kampioenschappen Eierbal Eten' – de krachtmeting was voorbehouden aan campinggasten.

Sinds 2015 ijvert het Eierbal Genootschap voor opname van de Groninger eierbal in de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Koninkrijk Nederland. Op 30 maart 2017 werd de eierbal als officieel cultureel erfgoed opgenomen in de inventaris, evenals de stoetbomen.

Mark Rutte eet patat en eierbal bij Friet van Piet - RTV Noord

Mark Rutte eet patat en eierbal bij Friet van Piet - RTV Noord

Recept

Ingrediënten:

5 eieren maatje M
80 gram margarine
80 gram witte bloem
750 milliliter water of eventueel  een lichte gezeefde groentebouillon
2 eetlepels krokettenmix Vero van Verstegen * (zie noot)
veel paneermeel of panko (japans broodkruim)
2 a 3 eiwitten losgeroerd met wat water losgeroerd

Materialen:

Een garde, drie grote platte bakken of schalen om te paneren en de roux te koelen, frituurpan, frituurolie.

Bereiding:

Kook de eieren in 6 minuten hard, direct koelen in koud stromend water. Pel ze en dek af tot gebruik. Maak de roux: Smelt de margarine zachtjes en volledig in een ruime pan. Voeg de kruidenmix toe en roer het even door tot het gaat bruisen. Voeg dan direct alle bloem toe en roer dit stevig door met een garde. Laat dit geheel zeker een minuut doorwarmen/bakken. Regelmatig doorroeren. Voeg nu in delen het vocht erbij. Steeds stevig doorroeren. Laat de dikke saus 3 minuten doorkoken. Af en toe doorroeren. Stort deze in een lage platte bak en laat dit goed afkoelen.

Verdeel de afgekoelde opgestijfde saus (roux) in zoveel delen als er eieren zijn. Zet een platte bak of schaal met de paneer klaar. Kluts in een andere bak of schaal de eiwitten los met een lepeltje water. Vorm nu de ballen door een portie roux om het ei te vouwen en zorg dat het een gesloten oppervlakte heeft. Rol ze nu achtereen volgens door: Paneer - Eiwit - Paneer - Eiwit - Paneer. Druk alle lagen steeds goed aan. Laat de ballen zeker een paar uren of een dag in de koelkast elk in plasticfolie afgedekt liggen.

Frituren:

Laat de eierballen op kamertemperatuur komen. (vloeibaar)frituurvet of olie 5 minuten op 180 C°, per twee of drie tegelijk. Let erop dat de korst niet knapt.

*Krokettenmix Vero van Verstegen bevat: peper, curry, foelie, koriander, zout, gember, tijm, nootmuskaat

Dit recept is van Peter Kars van voorheen Lunchroom Kars aan het Damsterdiep Groningen. Kars is ook lid van het Genootschap Ambachtelke Grunneger Aaierbale (GAGA).

Bronnen

Harry Perton, ‘Eierbal uitvinding van Sloots’, https://groninganus.wordpress.com/2011/10/09/eierbal-uitvinding-van-sloots/

<p>Foto: Karel Zwaneveld</p>

Foto: Karel Zwaneveld

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt