Werk & Studie

Zijner Majesteits Groningen

Kerstbomen, koek en de Cariben

Al sinds de zeventiende eeuw, de tijd van de Republiek, is er een marineschip in de vaart met de naam Groningen (of varianten daarop die tot dezelfde traditie worden gerekend, zoals Omlandia en Stad en Lande). Het bekendste uit die periode is wellicht het schip waarmee vice-admiraal Enno Doedes Star onder Michiel de Ruyter voer tijdens diens Tocht naar Chatham in 1667. Stars vlaggenschip Groningen was een groot linieschip met een bijna driehonderdkoppige bemanning en zeventig kanonnen. De meeste 'Groningens' voeren onder het gezag van de Admiraliteit van Friesland, waar Groningen destijds deel van uitmaakte.

Zijner Majesteits Groningen
Bemanningsleden van de onderzeebootjager Hr. Ms. Groningen poseren in 1957 met dozen Groninger koek, van Klinkhamer, en tabak van Niemeyer. Foto www.beeldbankgroningen.nl1785_12846
Herdenkingspenning, geslagen na het uit de vaart nemen van de Hr. Ms. Groningen.
Herdenkingspenning, geslagen na het uit de vaart nemen van de Hr. Ms. Groningen.

Onderzeebootjager

Aan de traditie leek een eind te komen toen in 1981 de Hr. Ms. (Harer Majesteits) Groningen uit de vaart werd genomen. Deze onderzeebootjager was in 1956 in gebruik gesteld. Tussen de bemanning en de provincie Groningen bestonden altijd warme betrekking. Zo zorgde de VVV jaarlijks voor een zending Groninger koek en tabak van Niemeyer richting Den Helder.

Ook werd door de provincie jaarlijks een kerstboom aan het marineschip geschonken. Het hijsen van een kerstboom in de voormast was traditie bij de Groninger handelsvloot die op Scandinavië en de Oostzee voer. De boom kondigde de laatste thuisreis voor de winter aan, en overwinteraars konden aan de kapitein pakjes en brieven meegeven om in Nederland te bezorgen of op de post te doen. Het gebruik werd in 1958 onderdeel van de tradities van de Koninklijke Marine; sindsdien krijgt ieder schip dat een band heeft met Groningen een kerstboom van de provincie. Na het uit de vaart halen van de onderzeebootjager Groningen was dat het fregat Kortenaer (genoemd naar de zeventiende-eeuwse admiraal Egbert Bartholomeusz Kortenaer, geboren in de Stad) en vanaf 2003 het fregat Zeven Provinciën – Groningen was daar immers één van, maar de link deed wel wat verwaterd aan.

Scheepsbel en vlag

De tradities konden volop in ere werden hersteld, toen in 2013 het patrouilleschip Groningen in gebruik werd genomen, het veertiende marineschip dat sinds de zeventiende eeuw in zijn naamgeving naar Groningen verwees. Een delegatie oud-mariniers toog eind 2012 al vanuit het Noorden naar Den Helder – waar de toen nog niet volledig afgebouwde Groningen lag – om de commandant en bemanning een kerstboom en 'buitenmodel Groninger koek uit Knols Koekfabriek' aan te bieden.

Dankzij Henk Visser, oud-chef seiner van de onderzeebootjager, kon de nieuwe Groningen voorzien worden van de bel van het in 1981 buiten gebruik gestelde schip. Indertijd had hij deze aan de provincie geschonken, en meer dan dertig jaar hing de scheepsbel dan ook op het Provinciehuis. Visser had een verrassing in petto door de door hem 'achterover gedrukte' provincievlag, die ooit op de Groningen wapperde, aan te bieden: 'Het schip ging naar Peru en ik dacht: wat moeten die Peruanen ermee? Ik had wel gedacht dat er ooit weer een schip zou komen met dezelfde naam'.

De Zr. Ms. Groningen wordt vooral ingezet voor kustwachttaken, missies tegen piraterij, voor de kust van Somalië, en 'counterdrugsoperaties' in de Cariben. Het schip was in 2013 een van de trekpleister tijdens de Pinksterfeesten in Delfzijl. Spelers van FC Groningen voeren toen ook een dag mee. 

1
Het nieuwe patrouilleschip Zr. Ms. Groningen, in de vaart sinds 2013. Foto: Ministerie van Defensie.

Bronnen

Maarten Hell, 'Van kerstpost tot zware shag en jenever. Marine houdt Groningse kerstboomtraditie in stand'.

Oneindig Noord-Holland: http://onh.nl/nl-NL/artikel/13222/van-kerstpost-tot-zware-shag-en-jenever

A.A. Lemmers, Kiellegging 4e patrouilleschip Holland-klasse. Damen Schelde Naval Shipbuilding / Nederlands Instituut voor Militaire Historie, 2010.

'Ik wist dat er weer een Groningen zou komen', Dagblad van het Noorden, 16 februari 2013.

'Er komt weer een Groningen aan', Dagblad van het Noorden, 15 december 2012.

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt