Eten & Drinken

Kluinbier

Ooit was Groningen een echte bierstad, in die zin dat er ook volop bier werd gebrouwen naast gedronken (met dat laatste zit het nu nog steeds wel snor). In de zeventiende eeuw telde de Stad zo’n tachtig brouwerijen. Ze waren vooral geconcentreerd rondom het Hoge der A, waar water uit de stadsgracht annex Drentsche Aa kon worden geput.

Kluinbier

Een bierton als uithangteken aan de voormalige brouwerij De Sleutel, hoek Noorderhaven - Hoge der A. Foto Zaqina / Flickr.

Kluunkoppen en -koffen

Groningen was indertijd vermaard om zijn eigen biersoort, het donkere, zware en zoete kluin- of kluunbier. De Stadjers ontleenden er zelfs hun bijnaam aan: kluunkoppen. Ook buiten de stads- en provinciegrenzen vond het gretig aftrek. Zo vertrok lange tijd twee maal per week een beurtschip geladen met kluinbier – de kluunkof – richting Leeuwarden. Op de zilveren staf van het Groninger tappersgilde uit 1697 – inmiddels verdwenen in de mist van de geschiedenis – zou dan ook een jubelende inscriptie over het kluinbier hebben gestaan:

‘De Kluyn verheugt den man en maeckt soldaten sterck. Maeckt vree daer questie is en geeft den vijand werck’.

<p>Het Hoge der A op de stadskaart van E. Haubois uit 1643. Op de kade staan putstoelen, waarmee brouwerijen water uit de stadsgracht putten. Collectie Groninger Archieven.</p>

Het Hoge der A op de stadskaart van E. Haubois uit 1643. Op de kade staan putstoelen, waarmee brouwerijen water uit de stadsgracht putten. Collectie Groninger Archieven.

Van den troon geschopt

Niet iedereen was gecharmeerd van het Groninger brouwsel. De hoogleraar wijsbegeerte Martinus Schoock omschreef in 1661 het kluinbier als een verzameling slijmerige draden. Hij meende zelfs dat het woord kluin was afgeleid van kluwen. Om uit een academisch vaatje te blijven tappen: Barthold Henrik Lulofs, hoogleraar Nederlandse taal- en letterkunde, stond in een rede in 1830 stil bij de ondergang van de kluin:

‘Tegenwoordig is dit bier, gelijk vele andere Noord-Nederlandsche bieren, op verre na zoo niet meer in trek. Al die arme brouwsels worden door koffij, thee en soortgelijke nieuwerwetsche dranken van den troon geschopt. Sic transit gloria mundi!

Begin twintigste eeuw staakten de laatste brouwerijen de productie van kluinbier. Af en toe brengt een kleine brouwerij van speciale bieren het nu nog op de markt.

<p>Kluinbier etiketten, r-boven: Brouwerij Noorderzon (1985), r-onder: Cluyn van Sint Martinus (1992). L-boven:&nbsp; Brouwerij Van den Broek Midwolde (vanaf 2016),&nbsp;l-onder: Brouwer Vechter&nbsp; (2016, niet meer&nbsp;op de markt). Bron: pinkgron.nl<

Kluinbier etiketten, r-boven: Brouwerij Noorderzon (1985), r-onder: Cluyn van Sint Martinus (1992). L-boven:  Brouwerij Van den Broek Midwolde (vanaf 2016), l-onder: Brouwer Vechter  (2016, niet meer op de markt). Bron: pinkgron.nl<

Bronnen

Tjakko Kars, ‘Bierbrouwen in Groningen’, in: Groningen toen (Groningen 1980) 50-68.

B.H. Lulofs, Feestrede, uitgesproken op den eersten Julij 1830 in de Nieuwe Kerk te Groningen (Groningen 1830).

Martinus Schoock, Liber de cervisia (Groningen 1661).

Roel Mulder, Verloren bieren van Nederland (Houten 2017).

K. ter Laan, Groninger volksleven. Deel II Beschrijvende folklore (Groningen 1961).

Toon van den Broek, Brouwerij Van den Broek

Harry Pinkster, www.pinkgron.nl/overige/kluin

 

 

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt