Eten & Drinken

Groninger Kroon

Groninger Pippeling, Jan Menks, Veendammer Glorie, Winschoter Glorie, Valkappel en Zoete Kroon: dit zijn maar enkele van de oude Groninger appelsoorten. Doorgaans liggen ze niet bij de supermarkt of groenteboer. Het aanbod daar beperkt zich tegenwoordig tot maar enkele variëteiten: de Elstar staat in Nederland al sinds jaar en dag aan kop als meest verkochte appel, gevolgd door de Jonagold, Golden Delicious, Goudreinet en good old Granny Smith. Maar door liefhebbers worden oude Groninger appelrassen nog steeds gekweekt én gegeten.

Groninger Kroon

Van de Groninger appels is de Groninger Kroon ongetwijfeld de bekendste. Deze zachtzure appel is zowel geschikt om uit de hand te eten als voor het maken van moes.  Een zaailing van deze soort werd omstreeks 1875 door kweker Steffen Harms Brouwer (1817-1900) uit Noordbroek aangetroffen in de tuin van diens buurman. Eind negentiende eeuw werd de Groninger Kroon volop verbouwd. Zo liet het Tweede Kamerlid B.L. Tijdens in 1897 bij zijn boerderij in Drieborg driehonderd appelbomen van deze soort aanplanten. De Groninger Kroon werd ook gevonden op meer dan de helft van de boomgaarden op boerenerven in Groningen in de eerste helft van de twintigste eeuw, onderzocht door de Werkgroep Boerenerven.

De gangbare opvatting, overal te vinden in literatuur en op het internet, is dat Brouwer de appel naar zijn echtgenote Jantje Kroon noemde. Dat is echter niet correct. Een klein onderzoekje in de Burgerlijke Stand wijst uit dat Brouwer twee maal huwde: in 1842 met Grietje Jager en – nadat hij weduwnaar was geworden – in 1851 met IJktje Tonkens. Géén Jantje Kroon dus. Waarschijnlijker is daarom dat Brouwer de appel een naam met een koninklijk tintje meegaf, vergelijkbaar met destijds populaire rassen als Koningin Emma en Princesse Noble ('Franse Kroon'). Opmerkelijk is dat een collega-kweker van Brouwer, de Winschoter Hendrik Kloosterhuis, in 1888 wel trouwde met een Jantje Kroon.

Naar de Groninger Kroon zijn onder andere vernoemd een galerie in Finsterwolde, een groenteboer in Ten Boer en een straat in Hoogezand.

Bronnen

Tineke Scholtens, Het boerenerf in Groningen 1800-2000 (Assen 2004).

Jan Veel en Jan Woltema, Oude fruitrassen in Noord-Nederland (z.p 2007).

1
Afbeelding van de Groninger Kroon, geschilderd door A. Beeftink, in het boek 'Nederlandsche fruitsoorten' (1942)
1
Groninger Kroon. Foto: Henk Scholte

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt