Vermaak & Feest

Slag om Bourtange

'Het publiek zal de kruitdampen ruiken en kanongebulder horen'

De organisatie van de Slag om Bourtange is in handen van van het Exercitie Peleton Bourtange (EPB). Haar doel is het bevorderen van de kennis omtrent de Nederlandse krijgshistorie en die van de Vesting Bourtange in het bijzonder. Een echte Slag om Bourtange heeft nooit plaatsgevonden, maar het vestingstadje is na een uitgebreide restauratie eind 20e eeuw uitermate geschikt om een historische veldslag na te spelen.

Slag om Bourtange
Foto: Marketing Groningen

Tussen 1972-1992 werd de vesting teruggebracht naar de situatie van 1742 - inclusief een natte horizon; een kunstmatig gecreëerd moeras. De reconstructie, op basis van oude kaarten en tekeningen, was bedoeld om de regio nieuw leven in te blazen, Bourtange moest een toeristische trekpleister worden. Vestingwallen, molens, soldatenbarakken, kruitmagazijnen, poorten, de pastorie maar ook de toilethuisjes voor de soldaten, de zogenaamde secreten, werden herbouwd. In 2011 mocht de vesting Bourtange zich dan ook verheugen in de verkiezing tot het 'leukste uitje in de provincie Groningen'. Waar toeristen onder leiding van een in gepaste kleding gestoken hostess een wandeling door de vesting kunnen maken. Bourtange is uniek, nergens in Nederland is een dergelijk, compleet afgerond bastion te vinden.

Ontstaan vesting Bourtange

Voor het ontstaan van de vesting Boertange moeten we terug naar de Tachtigjarige Oorlog. De helft  van de huidige provincies Groningen en Drenthe was bedekt met moerassen, slechts op enkele plaatsen, harde zanderige passen, doorgankelijk, waaronder de 'twee uur gaans lange, slechte pas' over de plaats waar later Bourtange zou ontstaan. In maart 1580 kwam de stad Groningen in handen van de Spanjaarden, waarop de prins Willem van Oranje opdracht gaf om een schans aan te leggen op de zandrug, of tange, op de grens met Duitsland. Over de zandrug liep de weg die de stad Groningen verbond met Lingen en Westfalen. De Spanjaarden gebruikten deze route onder meer om de stad te bevoorraden. De schans moest deze belangrijke route blokkeren, zodat de stad Groningen geheel geïsoleerd zou komen te liggen. Na de capitulatie van stad Groningen in 1594 (de Reductie van Groningen) keerde de stad terug naar de Republiek. De vesting Bourtange diende niet langer om de stad te bedwingen, maar werd onderdeel van het naar het oosten gerichte frontier, waar de Spanjaarden op Lingen waren teruggetrokken. In de 17e eeuw werd de vesting enkele malen versterkt en uitgebreid.

In de loop der tijd viel echter het moeras rondom Bourtange geheel droog doordat de boeren de leidijken (een dijk die water omleidt) hadden doorgestoken, sloten hadden gegraven en het moeras tot weiden en hoven waren gemaakt. Op last van de Staten Generaal werd in 1737 een plan ingediend om de schans weer in verdedigbare toestand te brengen. Zo had de vesting in 1742 haar grootste omvang bereikt. Met de opkomst van moderne oorlogsvoering verloor Bourtange geleidelijk zijn oorspronkelijke functie en in 1851 kwam er een einde aan de militaire vesting.  

Re-enactment Slag om Bourtange

Tijdens de re-enactment wordt op een zo historisch verantwoord mogelijke wijze de slag nagespeeld door grote groepen historisch geïnteresseerden, uitgedost in originele en nagemaakte kostuums en uitgerust met – binnen het specifieke tijdsbeeld passende, met de historische eenheid, slag of gebeurtenis verband houdende – uitrustingsstukken.

Sinds 1995 wordt elk jaar een Slag om Bourtange jaar nagespeeld. Het ene jaar gaat men terug naar de 80-jarige oorlog (1640), het andere jaar gaat men terug naar de tijd dat de Lage Landen door de Fransen (Napoleontische tijd) waren bezet (anno 1814). Een paar honderd Re-enactors (acteurs) werken mee aan dit grootste re-enactmentevenement van Nederland. Het inituitief voor de slag lag bij het Exercitie Poleton van Bourtange, deze vereniging is opgericht eind jaren 70. Zij beeldden de periode van 1742 uit, als re-enacter en zijn begonnen met het afschieten van een kanon tijdens evenementen. Binnen deze groep is het idee geboren een slag na te bootsen, de eerste jaren waren dit soldaten uit allerlei tijdsbeelden, waaronder Napoleontische re-enacters. Later is men overgegeaan op het ene jaar puur Napoleontisch en het andere jaar de 80-jarige oorlog.

Een groots visueel spektakel

Op www.boertange.nl is te lezen dat De Slag een groots, visueel spektakel is: 'waarbij het publiek continu verrast wordt. Meer dan 400 deelnemers, 27 kanonnen en honderden musketten zorgen voor een ongeëvenaard schouwspel, compleet met kampementen en het burgerleven van toen. Als de legers op volle oorlogssterkte zijn gebracht en ten strijde trekken, hoort men, tijdens de Slag, het vloeken der soldaten en de rauwe stem van de bevelhebbers klinken.' Het publiek zal de kruitdampen ruiken en kanongebulder horen, maar ook meemaken hoe het is om door de barbier geschoren te worden of te koken op open vuur. Het publiek staat overal bovenop en kan vragen stellen.

Als we de re-enactment van 29 en 30 maart 2014 als voorbeeld nemen, werd binnen een strak programma het weekend geopend met een parade van alle deelnemers door de vesting. Er was een kleine markt in het hart van de vesting en de kampementen en diverse bastions waren voor publiek geopend. Op verschillende plaatsen in de vesting vonden schermutselingen plaats. Vervolgens stond de aanval op de vesting geprogrammeerd, gevolgd door een demonstratie artillerie op het Heckmansbastion, een demonstratie exercitie met muziek op het marktplein en een demonstratie exercitie op het contrascarp (berm, aan de buitenzijde van de buitengracht) aan de westkant van de vesting. Na een demonstratie Cavalerie bij Vestingboerderij “De Sikkepit” werd de eerste dag afgesloten met de grote veldslag bij voornoemde Vestingboerderij. Op zondag werd het programma in hoofdlijnen herhaald en was er aan het eind van de middag een parade door de vesting. Er komen gemiddeld 7000-9000 bezoekers naar de Slag.

Deelnemers en bezoekers

Op nathalieblogt.nl staat een persoonlijk verslag met foto's en video's van een deelneemster aan de Slag: 'Het feit dat ik dit verslag pas 3 dagen na het einde van dit evenement kan schrijven zegt toch wel heel veel over de fysieke impact… Wat was zwaar, wat was het gaaf, wat was ik ziek maandag. Maar het was het bovenal allemaal waard!'  Op tripadvisor.nl zijn reacties van bezoekers te lezen: 'Twee dagen geweest en geen moment verveeld. Constant was er wel iets te doen en te zien.' Ook van buiten Nederland bezoekt men het evenement: 'The battle itself is a great show, with cannons roaring and infantry firing and charging, but for me, with an interest in history, the various encampments were at least as interesting. The re-enactors know what they are doing, and gladly explain everything you want to know more about.'

Re-enactments in Groningen

In ons land zijn intussen ruim honderd verenigingen waar mensen levende geschiedenis nabootsen. Elke club kiest een tijdvak of een thema: van holbewoner tot Viking, van Romeinse soldaat tot nazi-soldaat. Doel is om deelnemers én publiek een authentiek beeld te geven van een andere tijd. Enkele andere voorbeelden van re-enactments in Groningen zijn de Middeleeuwse dagen in Ter Apel. In april 2015 werd, precies zeventig jaar na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog, de bevrijding van de stad Groningen nagespeeld.

1
Schijngevechten tijdens Slag om Bourtange
1
Luchtfoto Bourtange

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt