Eten & Drinken

Krentjebrij

Gruwelwotter en wottergruwel

As hier n schoal mit yoghurt staait,
En doar de krentjebrij,
Din wait ik nait wa'k kaizen mout,
Want 'k hol van alle twij.

Zo zong Ede Staal ooit in de beginmelodie van Radio Noord. In 2008 was de keuze tussen yoghurt en krentjebrij wel erg gemakkelijk: de fabrikant van dat laatste nagerecht staakte de productie, waarna een kortstondig maar bewogen krentjebrijloos tijdperk aanbrak.

Krentjebrij
Foto: Jan Glas
Advertentie uit 1979.
Advertentie uit 1979.

Gort

Krentjebrij is een van de vele gerechten in de Groninger keuken waarvan gort een belangrijk bestanddeel is. Gort, gepelde gerst, was vroeger één van de voornaamste leveranciers van koolhydraten. Behalve gort – en uiteraard krenten – zijn de ingrediënten van krentjebrij: rozijnen, bessensap, water, suiker, zout, citroenschil en -sap en (optioneel) kaneel. Andere Groninger aanduidingen voor het toetje, dat zowel warm als koud gegeten kan worden, zijn gòrdegruwel, gruwelwotter en wottergruwel

Typisch Gronings is de krentjebrij trouwens niet. De benaming is wel Noord-Nederlands; in Friesland spreekt men daarnaast van pareltsje- of krintsjebrij, maar in de rest van Nederland is watergruwel een meer gangbare benaming. Met afgrijzen heeft het woord gruwel overigens niets van doen: het is een oud woord voor (gorte)pap. In het Engels komt gruel nog voor, als aanduiding voor een dunnere pap dan porridge.

Gortig

Dat de echte diehard krentjebrijliefhebbers in Noord-Nederland wonen, bleek in 2008.  De vervaardiging, onder de naam Bessola, werd dat jaar vlak voor de zomer gestaakt nadat de fabriek van Friesche Vlag in Groningen de deuren sloot als gevolg van een fusie. Omdat de afzet  beperkt was – zo'n 900.000 liter per jaar – en de kopersgroep voornamelijk bestond uit ouderen, werd besloten om de productie van krentjebrij in de nieuwe vestiging van de fabriek in Nijkerk niet meer voort te zetten.

Dat was menig consument te gortig. Met een roze waas voor de ogen werd in de pen geklommen of naar de telefoon gegrepen, vooral door Noorder- en Oosterlingen. 'Friesland Food schrikt van protest van boze klanten en redt krentjebrij', kopte het Dagblad van het Noorden. Op verzoek van de fabrikant nam Vecozuivel uit Leusden de productie over, met dezelfde receptuur. In september 2008 stonden de pakken krentjebrij weer in de winkel.

Bronnen

'Noordelijke krentjebrij verdwijnt uit de schappen van de supermarkt', Dagblad van het Noorden, 7 juni 2008.

'Friesland Food schrikt van protest boze klanten en redt krentjebrij', Dagblad van het Noorden, 19 augustus 2008.

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt