Eten & Drinken

Hardbroden

Vraag buiten Groningen bij een bakker maar eens om een puutje hardbroden. Een verbaasde blik is vaak het antwoord. De vraag op hardere toon herhalen heeft geen zin, want de lekkernij is over de provinciegrens amper bekend – evenmin als een puutje.

Hardbroden
Hardbroden Foto: Jan Glas

Hardbroden lijken nog het meest op een platgeslagen wit kadetje of bolletje, met een diameter van ongeveer 10 centimeter en circa 2-3 centimeter dik.  Voor fijnproevers: er wordt onderscheid gemaakt tussen harde hardbroden en zachte hardbroden. De harde hardbroden bestaan uit compacte laagjes deeg, de zachte hardbroden zijn luchtiger en iets dikker. Beide hebben de in de bovenkant geprikte gaatjes gemeenschappelijk.

De oorsprong van hardbroden ligt in de (binnen)scheepvaart. Brood dat werd meegenomen aan boord, moest langere tijd houdbaar zijn. Ook schijnt dat turfgravers vroeger de broden meenamen wanneer zij voor enkele dagen het veen introkken. Niet voor niets wordt de broodsoort dan ook vooral geassocieerd met Oost-Groningen.

Ah! Abroden!

Oost-Groningen is tevens het gebied waar dialectsprekers de 'h' aan het begin van een woord soms weglaten. Hardbroden worden zo 'ardbroden', of nog meer fonetisch 'aarbroden' of 'abroden'. Anekdotes over dit fenomeen zijn er legio, zoals deze uit het Nieuwsblad van het Noorden van 6 juni 1959:

Zuite 'aarbro'n

Het Groninger idioom blijkt zelfs de kenner nog wel eens moeilijkheden te baren, getuige deze, van een klein meisje in een kruidenierswinkel.

Meisje: "Zuite 'aarbro'n".
Kruidenier: "Wat veur ding'n?"
Meisje: "Zuite 'aarbro'n".
..........???

Dan verheldert het licht der rede des grutters aangezicht en steunend duikt hij onder de toonbank, om even later tevreden op te duiken met een fles Abro.

"Nee", zegt 't wicht. "Zuite 'ààrbro'n!"
Kruidenier: "Nooit van 'oord."
Een laatste vertwijfelde poging van 't lutje ding: "Zuite 'aarbro'n".

"O!", zei de kruidenier, "zoete hàrdbroden bedoel je!"
"Dat zéé ik ja!", sprak 't wicht verontwaardigd.

Moeilijk, mensen, moeilijk dat Gronings, aibels moeilijk!

Met de toenemende waardering van streekproducten, zit ook de verkoop van hardbroden weer in de lift. Bakkerij Wieringa uit Wildervank, naast knappertjes bekend van de specialiteit zoete hardbroodjes, merkte omstreeks 2000 al een toename van de afzet. Maar dan wel om een heel andere reden. De zoete hardbroodjes vertonen een gelijkenis met de traditionele bolachakoekjes, geliefd bij de Kaapverdiaanse gemeenschap, vooral in Rotterdam. Duizenden broodjes gingen, nadat een in Delfzijl woonachtige Kaapverdiaan de 'ontdekking' in de supermarkt deed, wekelijks van Wildervank naar de havenstad.

1
Hardbroden van bakkerij Geertsema uit Muntendam. Foto: Jan Glas
1
Hardbroden van Bakkerij Geertsema uit Muntendam: Tarwebrood met specifieke korst. Foto: Jan Glas
1
Zoete hardbroden van Bakkerij Olinga uit Bierum. Foto: Jan Glas
1
Zoete hardbroden van Bakkerij Olinga in Bierum. Foto: Jan Glas
1
Hardbroden van Bakkerij Olinga in Bierum. Foto: Jan Glas

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt