Huis & Omgeving

Edelzalf

Het rode potje tegen dito billen

‘Fantastisch spul’, ‘werkt als een tierelier’, ‘wondermiddel’ en ‘toverzalf’ – het zijn maar een paar kwalificaties die op het internet aan Edelzalf worden toegedicht. Vooral door Groningers, want buiten de provincie is het product amper bekend.

Edelzalf

Producent van de zalf is apotheek Venema uit de stad Groningen, hoewel het etiket Van Wermeskerken vermeldt. Maar het gaat hier om dezelfde onderneming, zelfs om het oudste bedrijf van Groningen.

Apotheek Venema

In 1782 werd de apotheek gesticht aan het Akerkhof 17 door Laurens Stratingh. Het pand was daarna 230 jaar onafgebroken in gebruik als apotheek. In 1824 kwam de zaak in handen van Petrus Hermannus Noordbeek van Wermeskerken, die in 1870 werd opgevolgd door zijn zoon Wouter Schull. Diens weduwe verkocht de apotheek in 1892 aan Sytse Siebes Smeding. Het was hij die de Edelzalf ontwikkelde. Van 1932-1997 was de familie Venema apotheker aan het Akerkhof. De naam Venema bleef in gebruik nadat Frank Venema zijn aandeel in de apotheek verkocht aan zijn medevennoot. Sinds eind 2012 is het bedrijf gevestigd aan het Kwinkenplein.

De potjes Edelzalf zijn niet alleen bij Venema zelf te verkrijgen, maar ook bij andere apotheken in de stad. Ook een enkele verkoper van streekproducten heeft Edelzalf in zijn assortiment vanwege de respectabele ouderdom en de ambachtelijke bereidingswijze.

Halverwege kruin en voetzool

Zoals gebruikelijk voor producten die het predicaat ‘wondermiddel’ krijgen toegedicht, zijn de toepassingsmogelijkheden haast onbegrensd. Een oude advertentie van Van Wermeskerken onderstreept dat. ‘Van de wieg tot het einde’ en ‘Van de kruin tot de voetzool’ hield de apotheek potentiële kopers voor.

Het belangrijkste toepassingsgebied ligt echter ergens halverwege kruin en voetzool: de billen, in het bijzonder die van baby’s. Edelzalf wordt vooral gebruikt bij luieruitslag of -eczeem. Ook wielrenners schijnen het regelmatig op hun zitvlak te gebruiken. Daarnaast werkt Edelzalf goed bij een reeks aan winterse aandoeningen, zoals een schrale huid en kloven in vingers en handen. ‘Gloves in a bottle’ omschrijft een apotheek in Ter Apel even eigentijds als kernachtig deze toepassing.

Kinderkontzalf

De naam Edelzalf wordt sinds het begin van de jaren ’30 gevoerd. Voordien was het verkrijgbaar onder de noemer Kinderwondzalf. Die benaming voerde in de volksmond, mede gebaseerd op de belangrijkste toepassing, tot de bijnaam ‘kinderkontzalf’.

<p>Edelzalf anno 2017, te koop bij apotheek Venema en andere apothekers in de stad. Foto Jan Glas.</p>

Edelzalf anno 2017, te koop bij apotheek Venema en andere apothekers in de stad. Foto Jan Glas.

Bronnen

Frank Venema en Bert Tuin, Groningen op recept. Twee eeuwen farmacie 1782-1982 (Groningen 1982).

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt