Vermaak & Feest

Op Roakeldais. De wereld danst in Warffum

‘Europa danst’, zo luidt het op de eerste affiche van het festival uit 1966. Dat Europa werd al gauw ‘de wereld’. Naar goed eigentijds gebruik is inmiddels de slag gemaakt naar het Engels: ‘Dance with the world.’ De locatie is in die vijf decennia wel onveranderlijk gebleven, namelijk het Noord-Groninger wierdedorp Warffum.

Op Roakeldais. De wereld danst in Warffum

Dansers in de straten van Warffum, 1968. Foto Fotobedrijf Piet Boonstra, www.beeldbankgroningen.nl

‘Dorpisme, groepisme en kerkisme’

Opmerkelijk genoeg is de aanleiding voor dit dansen toch een wat zorgelijke. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hadden in 1959 geconcludeerd dat de toekomst van Noord-Groningen er somber uitzag. De titel van hun rapport geeft dat al aan, Bedreigd bestaan. Voor het gebied zou leegloop dreigen als gevolg van een teruggang in de traditionele werkgelegenheid in de landbouw en een trek naar de stad. Ook stonden scherpe scheidslijnen in de dorpen, zowel op het gebied van religie als sociale positie een aanpassing aan nieuwe omstandigheden in de weg. De sociologen spraken in dit verband van ‘dorpisme, groepisme en kerkisme’. Ze zagen een oplossing in ‘community organization’: samenwerking tussen verschillende gemeenschappen, zodat een goed sociaal-cultureel klimaat zou bijdragen aan de leefbaarheid van de streek.

Op goed geluk

Eén van de organisaties die zocht naar mogelijkheden om het culturele leven een impuls te geven, was de Stichting Opbouw en Recreatie Warffum, opgericht in 1965. Een mooie gelegenheid diende zich het jaar erop al aan. De Grunneger Daansers uit Zandeweer, een folkloristische dansgroep tevens actief met Groninger klederdracht, vierde haar tienjarig bestaan. Maar een dansfestival om dit te vieren, een geschenk van de Landelijke Federatie van Folkloristische Dansgroepen, was Zandeweer te klein. Daarom werd uitgeweken naar Warffum, tien kilometer verderop. Als naam voor het festival werd gekozen voor Op Roakeldais, hetgeen in het Gronings zoveel betekent als ‘op goed geluk’. Het is opmerkelijk dat juist voor nostalgie en folklore werd gekozen om Warffum en omgeving op te stoten in de vaart der volkeren.

De eerste editie van Op Roakeldais was meteen een succes. Het Nieuwsblad van het Noorden tekende uit de mond van een inwoner op:  ‘Dit is het allergrootste feest wat er ooit is geweest, maar ook het mooiste. Warffum is er door verheven, het is zo hoog komen te staan, dat het in de geschiedenis komt. En dat blijft.’

Meteen werd besloten in 1967 weer een festival te houden. Het jaar daarop nam een aparte stichting de organisatie in handen.

<p>Optreden van de Grunneger Daansers , 1970. Fotograaf onbekend, <a href="http://www.beeldbankgroningen.nl/">www.beeldbankgroningen.nl</a></p>

Optreden van de Grunneger Daansers , 1970. Fotograaf onbekend, www.beeldbankgroningen.nl

Slangen op de boerderij

Een deel van het succes van Op Roakeldais is gelegen in het systeem van gastgezinnen. Niet zelden wordt met de leden van de logerende dansgroepen een jarenlange band opgebouwd. Ook zorgt dit ervoor dat een grotere regio dan alleen Warffum bij Op Roakeldais betrokken is. De dansers worden gehuisvest in heel Noordoost-Groningen.

Bijzondere, niet-alledaagse momenten dragen zeker bij aan de allure van het evenement, waarbij het contact tussen de Noord-Groninger en andere, soms exotische culturen een grote rol speelt. De toen negentigjarige mevrouw Margaretha Borcherts gaf in 2015 een interview aan de krant over haar belevenissen als coördinator van gastgezinnen. Uit eigen ervaring vertelde ze:

‘Bij de dansers uit Amerika waren ook twee Indianen. Eén van hen sliep bij ons in de boerderij, tussen Warffum en Usquert. Hij had twee levende slangen bij zich, dat hoorde bij de show. Op een nacht waren ze ontsnapt doordat hij de mand niet goed had afgesloten. Toen zaten ze bij mij in de gang. Ze doen niets, zei die man, dus ik heb me er verder ook niet veel van aangetrokken. Je moet nooit bang zijn in het leven, vind ik.’

Met je tijd mee

Natuurlijk is er veel veranderd in meer dan een halve eeuw tijd. Sinds 1990 heeft Op Roakeldais de beschikking over een eigen Op Roakeldaishal, tevens multifunctioneel centrum. Daarnaast vindt sinds 1988 een aanvulling op de festiviteiten plaats speciaal voor jongeren, Op Rikodais.  Om mevrouw Borcherts weer aan het woord te laten:

‘We hadden in de eerste jaren alleen groepen uit Europa en één groep uit Utah. Het publiek vond het prachtig, want men was niet veel gewend. Groningen was al een heel eind en veel verder kwamen de meeste mensen niet. En de dansers waren nog niet erg professioneel. Het waren vaak dansgroepjes van het platteland, die kleding droegen die nog door hun opa’s en oma’s was gedragen.  Tegenwoordig zijn de dansers vaak studenten en de kleding wordt speciaal voor de voorstelling gemaakt. Ze zijn ook veel professioneler dan vroeger, met heel gestroomlijnde choreografieën. Dat is niet slecht, vind ik, het is anders. Je moet met je tijd meegaan tenslotte.’

Maar nog altijd zijn de Grunneger Daansers, waarmee alles begon, een vast onderdeel van het programma.

Bronnen

‘De hele wereld kwam bij ons langs’, Dagblad van het Noorden, 20 juni 2015.

Korrie Melis, ‘Folklore in Warffum’, Stad & Lande 20 (2011) nr. 4, 3-7.

H. Vrieling, Op Roakeldais. De wereld danst in Warffum (Hoogezand 1990).

‘Het risico is groot, maar in Warffum kun je leren de dans te ontspringen’, Nieuwsblad van het Noorden, 21 juli 1966.

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt