Eten & Drinken

Knipsel- of dreuge bonen

Van Dale (de Dikke) kent ze niet en dat zegt wel iets over het beperkte voorkomen: knipselbonen, ook wel dreuge bonen, zijn een typisch noordelijke delicatesse. Dat Noorden houdt trouwens niet op bij de landsgrens, want ook de Ostfriesen zijn niet vies van hun maaltje Updrögt Bohnen. De peulen hebben aan de overzijde van de grens zelfs het predicaat Nationalgericht.

Knipsel- of dreuge bonen

'Waikschilde bonen' geregen aan een draad om hangend te kunnen drogen. Foto Jan Willem Moek.

<p>Bonen worden ook wel liggend op zolder gedroogd, zoals hier in Oostwold. Foto Pieter Broesder.</p>

Bonen worden ook wel liggend op zolder gedroogd, zoals hier in Oostwold. Foto Pieter Broesder.

Winterkost

Wie vroeger ­(in het diepvries- en Appieloze tijdperk) ook ’s winters te eten wilde hebben, moest in de nazomer al druk aan de slag. Er waren verschillende manieren om de opbrengst van de moestuin te conserveren. Bonen konden worden gepekeld of geweckt, maar ook gedroogd om de houdbaarheid te verlengen. Die laatste conserveringsmethode geeft dreuge bonen hun naam, want – vrij naar Koningin Máxima – ‘dé dreuge boon bestaat niet’. In principe konden alle waikschilde bonen (bonen met een zachte peul) hiervoor worden gebruikt. Gangbare soorten waren, en zijn, de Groninger weekschil, de Saxa, Mechelse dros en de Hendrikse of Bonte reuzen, de laatste met hun kenmerkende paarse spikkels.

Strengen

De bonen bleven in de tuin staan tot ze geel waren en geplukt konden worden. Daarna werden ze gedroogd door ze bloot te stellen aan zon en wind. Hiervoor werden de bonen aan een katoenen draadje tot strengen geregen. Ook werden de bonen wel uitgespreid op oude kranten, om zo liggend op zolder – in de nabijheid van een schoorsteen – te kunnen drogen.

De bonen werden niet alleen in de peul gedroogd, maar ook zo gegeten. Maar voordat ze de pan in konden, moesten ze eerst in stukjes geknipt en minstens een halve dag in de week gezet. De meeste bonen eindigen daarna hun bestaan in een bonenschotel of stamppot, vergezeld van aardappelen, spek of een stuk (frisse) worst.

<p>De gedroogde bonen worden geknipt. Foto Jan Willem Moek.</p>

De gedroogde bonen worden geknipt. Foto Jan Willem Moek.

Comeback

De hoeveelheid werk voordat je een maaltje dreuge bonen hebt, is dus geen peulenschil. Vanwege die bewerkelijkheid verdween het gerecht in de tweede helft van de vorige eeuw snel van het menu. Maar de boon is sinds enkele jaren bezig aan een comeback nadat ze weer werd ontdekt door liefhebbers van slow food en de smaak van vroeger. Knipselbonen kunnen nu worden besteld net zoals ze het liefst worden gegeten: online en draadloos.

De naam knipselbonen is trouwens van vrij recente datum. Ze werd bedacht door enkele leden van de Vereniging van Plattelandsvrouwen, toen zij omstreeks 1960 een boekje samenstelden over typische streekgerechten.

Bronnen:

www.knipselbonen.nl

Hans Donderwinkel, Gronings eten (Groningen 2012).

Groningse pot: van knipselbonenstamppot en krudoorntjesbrij. Groningse streekgerechten en wetenswaardigheden (Soest 2014).

Met dank aan mevrouw A.A. Hofsteenge-Kraan, Vriescheloo, voor de vriendelijk verstrekte informatie.

Reacties

Nog geen reacties

Reageer
  • Wordt niet openbaar gemaakt